کد خبر 99271
۱۲ دی ۱۳۹۱ - ۰۰:۰۰

چشم انداز دیپلماسی آمریکا - تعامل یا تقابل

معرفی جان کری برای سکانداری دستگاه دیپلماسی آمریکا به عنوان جانشین هیلاری کلینتون، می تواند بیانگر این باشد که باراک اوباما در دوره دوم حضور خود در کاخ سفید، چالش های نامنتظره ای در چشم انداز سیاست خارجی را پیش رو دارد که باید برای حل آنها رویکردهای متفاوتی اتخاذ کند.

به گزارش حیات به نقل از ایرنا، انتخاب کری سناتور کنونی حزب دموکرات و دیپلمات کهنه کار 69 ساله برای تصدی مسئولیت وزارت خارجه در حالی صورت می گیرد که اوباما و همفکرانش در کاخ سفید این باور را دارندکه در رویکردهای جدید سیاست خارجی باید نقش برتر آمریکا در جهان تقویت شود و دامنه آن گسترش یابد. به این ترتیب، نوع نگاه و رویکرد کری به سیاست خارجی آمریکا همراه با انتظارات دموکرات ها از وی اهمیت گسترده ای پیدا می کند، زیرا سیاست خارجی این کشور در چشم انداز سال 2013 متناسب با تحولات انجام شده و پیش بینی ها در عرصه بین المللی، باید در قالبی جدید عرضه گردد. * سیاست خارجی اوباما در برابر معادله اروپای بحران زده بحران مالی اروپا در سه سال گذشته بیانگر ادامه مشکلات اقتصادی و تنزل اعتبار این کشورها است.بازسازی اقتصادی اروپا برای واشنگتن اهمیت بسیاری دارد، زیرا شریک اصلی آمریکا به شمار می رود و اوباما نیز بارها خواستار اقدام فوری برای بازسازی اقتصاد کشورهای حوزه یورو شده است. اما انتشار آمارهای نگران کننده از ادامه بحران معیشتی مردم و موج بیکاری فزاینده در میان اقشار مختلف، ورشکستگی بانکها، موسسات مالی وپولی در اروپا همچنان ادامه دارد.یونان، اسپانیا، پرتغال و ایتالیا از اعضای 17 گانه حوزه یورو همچنان در حال تجربه افزایش دامنه بحران اقتصادی هستند و همزمان چشم انداز تاریک رفع بحران و نواخته شدن زنگهای ناامنی اقتصادی در کشورهای نسبتا ثروتمندتر اروپا مانند فرانسه، آلمان و هلند سبب شده تا کارکرد اقتصادی دیپلماسی خارجی آمریکا در دوران هیلاری کلینتون در برابر یک پرسش بزرگ قرار گیرد. اکنون وزارت خارجه آمریکا متهم شده است که نتوانسته فشار لازم را به همپیمانان اروپایی خود وارد کند تا هر چه زودتر بحران اقتصادی را حل کنند. اکنون پیوستگی عمده اقتصاد کشورهای غربی از اروپا تا آمریکا و حتی در شرق دور، رنگ دیپلماسی واشنگتن را هم بیشتر اقتصادی کرده است.از سوی دیگر، کشورهای بحران زده اروپایی تلاش می کنند برای فرار از مشکلات اقتصادی، وارد بازارهای سنتی تسلیحاتی متعلق به آمریکا شوند که کاهش سهم واشنگتن را در پی خواهد داشت.بررسی ها نشان می دهد، افزون بر موافقت مصر با خرید زیردریایی دولفین از آلمان، برلین همچنین در صدد فروش خودروها و نفربرهای زرهی و ضدشورش به عربستان است.از سوی دیگر آلمان، انگلیس و فرانسه کانون توجه صادرات تسلیحاتی خود را به کشورهای حاشیه خلیج فارس متمرکز کرده اند که می توانند رقیبی برای آمریکا باشند و اگر کری به عنوان وزیر خارجه انتخاب شود باید دیپلماسی حذف رقیبان اروپایی را اجرا کند. از سوی دیگر، آمریکا در اجرای سیاست های بین المللی خود به متحدین اروپایی خود متکی است. همراهی کشورهای اروپایی عضو و غیر عضو پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در جنگهای مختلف به پیشگامی آمریکا مانند حمله به عراق و افغانستان، نمونه هایی از این اقدامات است که در صورت تقابل اقتصادی می تواند شاهد تاثیرات منفی باشد.آمریکا و اتحادیه اروپا همواره سعی می کنند بر جریانات جهانی تاثیر بگذارند و وقایع مهم بین المللی را مطابق منافع و علایق خود تفسیر و تعیین مسیر کنند.به باور کارشناسان، از سوی دیگر آمریکا که پس از پایان جنگ سرد و خاتمه دوران دشمنی با شوروی وقت، هراس جدایی اروپا از واشنگتن در عرصه بین المللی را داشت، در صدد حفظ این همگرایی با موضوعات تازه برآمد. براساس این دیدگاه، حمله به عراق و افغانستان، رویدادهای لیبی و سوریه که آمریکا در آنها دخالت اصلی داشته است، می تواند در زمره اقدامات برنامه ریزی شده واشنگتن برای اجبار اروپا به ادامه پیروی از کاخ سفید باشد که ادامه جدی تر این روند می تواند دیپلماسی کری براساس الگوی مذاکره و تعامل را با مشکل مواجه کند.* منافع رژیم صهیونیستی اولویت خاورمیانه ای حفظ منافع رژیم صهیونیستی و جلب رضایت لابی صهیونیست مسلط بر مراکز تصمیم گیری آمریکا، اولویت سیاست خارجی خاورمیانه ای واشنگتن به شمار می رود.برنامه های سیاسی کاخ سفید در تدوین و تعیین اولویت های خاورمیانه ای خود همواره بر حفظ و تامین منافع رژیم صهیونیستی استوار بوده و ترسیم خطوط سیاست خارجی واشنگتن در این راستا شکل می گیرد.از سوی دیگر، بررسی ها نشان می دهد، سیاست های خاورمیانه ای آمریکا در سالهای اخیر با دگرگونی ها و ابهامات راهبردی عمیقی همراه بوده و در حالیکه کاخ سفید همپیمان اصلی دیکتاتورهای ساقط شده مصر، تونس و یمن بود و اکنون نیز متحد آل خلیفه در بحرین است، با عناوین و شعارهای غیرواقعی مانند کمک به برقراری دموکراسی و حمایت از حقوق بشر، رفتار دوگانه خود در منطقه را همچنان ادامه می دهد.حضور نظامی در منطقه و بهانه تامین امنیت انتقال انرژی، مداخله در امور داخلی کشورها تا براندازی حکومتها، حمایت از برقراری دموکراسی در منطقه، ادامه سیاست های ضدایرانی بویژه در عرصه فعالیت های صلح آمیز اتمی با هدف جلوگیری از استقلال سیاسی، اقتصادی، علمی و فناوری جمهوری اسلامی و همچنین تداوم تهدیدها و فشارهای مختلف، نشان می دهد که عقربه ساعت دیپلماسی آمریکا مانند همیشه در جهت منافع رژیم صهیونیستی تنظیم شده است.از سوی دیگر، آمریکا اصلی ترین متحد رژیم صهیونیستی با دستاویز میانجیگری روند سازش، مانع همگرایی جهان عرب با فلسطینیان شده و از ادامه تجاوزات این رژیم حتی در شورای امنیت سازمان ملل حمایت می کند.با توجه به این روند، گذشت مدت کوتاهی از آغاز دور دوم ریاست جمهوری اوباما، نشان می دهد که رفتارهای سیاسی کهنه آمریکا همچنان ادامه دارد، بگونه ای که فقط در صدد حفظ منافع رژیم صهیونیستی است.مداخله آمریکا در سوریه و بی تفاوتی نسبت به سرکوب مداوم مردم بحرین نیز نشانه دیگری از دوگانگی سیاست خارجی کاخ سفید است.اکنون دولتمردان کاخ سفید برای تحمیل خواسته های راهبردی خود بر منطقه خاورمیانه با هدف نهایی از بین بردن یا حداقل کاهش توان مقاومت ضدصهیونیستی با مانع بزرگ موج بیداری اسلامی روبرو شده اند و تاکنون چند متحد کاخ سفید سرنگون شده اند.با توجه به وقایع چند سال گذشته که تغییر نقشه سیاسی منطقه را سبب شد و همچنین احتمالات پیش رو، حتی اگر آمریکا بخواهد باجان کری فعالانه تر از گذشته راهبردهای سلطه را در خاورمیانه پیگیری کند، نمی تواند موفقیت خود را تضمین کند و هر گونه پیشرفتی نیز برای کاخ سفید هزینه های سنگینی خواهد داشت که می تواند سیاست خارجی ایالات متحده را در آینده ای نه چندان دور با چالش مواجه کند. * معادله نیمکره غربی تصویب و تایید قانون ˈمقابله با ایران در نیمکره غربیˈ از سوی اوباما، نشان داد که واشنگتن می خواهد از حضور سیاسی و اقتصادی هر کشور دیگر بویژه مستقل و دارای گرایش ضد آمریکایی در آمریکای لاتین جلوگیری کند.آمریکای لاتین منطقه ای دارای ماهیت اقتصادی- سیاسی ویژه و پویا است که آمریکا برای این منطقه اهمیت زیادی قائل است. این منطقه شامل 49 کشور در محدوده آمریکای مرکزی، کاراییب و آمریکای جنوبی از مکزیک تا قطب جنوب است و به طور سنتی به مناطقی از قاره آمریکا گفته می شود که زبان رایج اسپانیولی و پرتغالی دارند.آمریکایی ها تلاش می کنند با تصویب و اجرای محدودیت هایی که بر خلاف مقررات بین المللی است، محدودسازی منطقه آمریکای لاتین برای خود را رسمیت بیشتری ببخشند که بازهم این سیاست به حوزه های راهبردی و اقتصادی دیپلماسی واشنگتن مربوط می شود.این در حالی است که با وجود تلاش و خواست مقامات کاخ سفید در محدود کردن ورود دیگر کشورها به منطقه آمریکای لاتین، بازیگران بین المللی خیزهای بلندی را برای ورود و حضور دراین منطقه برداشته اند. افزون بر ایران که به خواست و علاقه ملت ها و دول آمریکای مرکزی و لاتین حضوری نسبتا قوی در این منطقه پیدا کرده است، روسیه و جمهوری خلق چین نیز برای ورود موثر به منطقه ای که شاهد رشد جنبش ها و دیدگاههای چپگرایانه ضد آمریکایی است، تلاشهای چشمگیری را آغاز کرده اند.روسیه به لحاظ سنتی پایگاه و رمینه مناسب حضور در این حوزه را دارد و اخیرا علایق خود را برای حضور بیشتر در آمریکای لاتین آشکار کرده است. چین نیز در پی سرمایه گذاری گسترده در آفریقا، به سوی آمریکای لاتین متمایل شده و برای حضور اقتصادی و سیاسی موثر برنامه هایی را اجرایی گرده است. ازسوی دیگر، بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین نیز نسبت به جذب سرمایه گذاری چین ابراز علاقه کرده اند.کری در صورت تایید نهایی به عنوان وزیر خارجه آمریکا در این زمینه نیز با چالش بزرگ تضاد سیاست های آمریکا برای حذف یا کمرنگ کردن حضور رقیبان روبرو خواهد شد که مغایر خواسته های سیاسی، ملی و استقلال کشورهای آمریکای لاتین در حق انتخاب شریک اقتصادی و همپیمان سیاسی است.*دیوار چین و روسیه کری همزمان با پرونده های گشوده و ناگشوده بسیاری از دوران وزیران سلف خود، باید دیپلماسی آمریکا را به دیوار منافع منطقه ای و بین المللی چین و روسیه نزدیک کند تا بلکه با مذاکرات کاری روزنه ای برای توافق در این زمینه بگشاید.استقرار سپر موشکی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) به خواسته آمریکا، طرح عضویت گرجستان در این پیمان و حضور گسترده آمریکا در کشورهای آسیای میانه همراه مذاکرات برجای مانده کنترل تسلیحاتی و همچنین سوریه از موارد مهم اختلاف مسکو و واشنگتن به شمار می رود.از سوی دیگر، چین نیز در عرصه اقتصادی اختلافات زیادی با آمریکا دارد، بگونه ای که واشنگتن با فشارهای مداوم در صدد است، قدرت اقتصادی اژدهای زرد را در خانه های آمریکایی ها کاهش دهد و با واداشتن پکن به افزایش ارزش پول خود (یوآن)، اجناس چینی را بیش از همیشه گران تر کند.همچنین وضعیت تایوان گره کور روابط دو کشور به شمار می رود و معامله های تسلیحاتی آمریکا با آن کشور با وجود اعتراض های مداوم چین سبب شده، این اختلاف بیش از گذشته خودنمایی کند.کری و الگوی مذاکره کارشناسان کری را مرد الگوی مذاکره، تعامل و توافق حتی در اردوگاه رقیب می دانند که می تواند در دور دوم ریاست جمهوری اوباما، فرصتی دوباره برای آمریکا ایجاد کند تا با درپیش گرفتن سیاستی متعادل در عرصه بین المللی و کاهش هزینه های واشنگتن در جهان، به جان بخشی اقتصاد بحران زده این کشور نیز کمک کند. اما اگر رویکردهای سیاست خارجی کنونی اوباما به عنوان میراث هیلاری کلینتون که به عنوان وزیر تسلیم شدن در برابر فشار لابی ها شهرت دارد، ادامه یابد، روند حرکت دستگاه دیپلماسی آمریکا ممکن است با ادامه ناکامی های پیاپی در نقطه ای غیرقابل انتظار ساکن شود.از: خداوردی اسدی 

برچسب‌ها